蹇
Quẻ 39 · Thủy Sơn Kiển
Thượng quái: Khảm (Thủy, Thủy) · Hạ quái: Cấn (Sơn, Thổ)
Thủy Sơn Kiển: quẻ của gian nan, hiểm trở chắn trước mặt. Nên dừng lại xét mình, tìm người giúp, chọn đường dễ thay vì liều vượt.
Tượng quẻ
Quẻ Kiển có Khảm là nước, là hiểm ở trên, Cấn là núi ở dưới. Trước mặt là sông sâu, sau lưng là núi cao, đi tới hay lùi lại đều khó. Chữ Kiển gợi hình người đi chân khập khiễng, nghĩa là bước đi gian nan. Thoán truyện khen người thấy hiểm mà biết dừng là sáng suốt. Trình Di giảng gặp Kiển nên quay lại xét mình, tìm người hiền giúp sức, chứ không cố liều xông qua.
Thoán từ
利西南，不利東北；利見大人，貞吉。
Lợi Tây Nam, bất lợi Đông Bắc; lợi kiến đại nhân, trinh cát.
Lợi về phương Tây Nam, không lợi về phương Đông Bắc; lợi gặp bậc đại nhân, giữ chính thì tốt.
Tây Nam là hướng Khôn, đất bằng dễ đi; Đông Bắc là hướng Cấn, núi non hiểm trở. Thoán truyện nói đi Tây Nam thì được chỗ giữa, đi Đông Bắc thì cùng đường. Ý là khi gặp khó nên chọn cách bình ổn, dễ làm, và tìm người có tầm nhìn giúp đỡ. Như cửa hàng đang khó, củng cố mặt hàng quen thuộc và hỏi ý người từng trải thường hợp hơn lao vào lĩnh vực mới nhiều rủi ro.
Đại Tượng
山上有水，蹇；君子以反身修德。
Sơn thượng hữu thủy, Kiển; quân tử dĩ phản thân tu đức.
Trên núi có nước là hình tượng quẻ Kiển; người quân tử theo đó mà quay lại xét mình, tu sửa đức hạnh.
Nước trên núi cao khó chảy thông, như việc đời gặp trắc trở. Thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh, người quân tử hỏi lại xem mình còn thiếu ở đâu. Như học sinh thi trượt, ngồi xem lại cách học của mình thường có ích hơn trách đề khó.
Hào từ
Hào 1 · 初六
往蹇，來譽。
Vãng kiển, lai dự.
Đi tới thì gian nan, quay lại thì được khen.
Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, không có ứng, sức yếu mà gặp thời khó. Tiến lên chỉ gặp hiểm, dừng lại chờ thời thì được tiếng là biết cơ, Tiểu Tượng nói nên đợi. Như người mới đi làm gặp dự án rối, chưa nên xung phong gánh phần nặng nhất mà quan sát, học hỏi trước.
Hào 2 · 六二
王臣蹇蹇，匪躬之故。
Vương thần kiển kiển, phỉ cung chi cố.
Bề tôi của vua gian nan chồng chất, không phải vì việc riêng của mình.
Lục Nhị âm nhu trung chính, ứng với Cửu Ngũ là người đứng đầu đang lâm cảnh khó. Hào này lăn lộn vì việc chung chứ không vì lợi riêng, Tiểu Tượng nói cuối cùng không có gì đáng trách. Như người nhân viên tận tụy giúp công ty qua giai đoạn khó, dù kết quả chưa như ý vẫn đáng trọng vì tấm lòng.
Hào 3 · 九三
往蹇來反。
Vãng kiển lai phản.
Đi tới thì gian nan, nên quay trở về.
Cửu Tam dương cương đắc chính, đứng trên cùng quẻ Cấn, là chỗ dựa của hai hào âm phía dưới. Tiến lên thì gặp hiểm Khảm, quay về thì người nhà mừng, Tiểu Tượng nói bên trong vui mừng vì điều ấy. Như người định đi xa lập nghiệp gặp nhiều trở ngại, quay về lo cho gia đình và gây dựng ở quê có khi lại hợp thời hơn.
Hào 4 · 六四
往蹇來連。
Vãng kiển lai liên.
Đi tới thì gian nan, quay lại liên kết với người.
Lục Tứ âm nhu đắc chính, đã bước vào quẻ Khảm, một mình không đủ sức qua hiểm. Quay lại nối với Cửu Tam cương chính ở dưới, Tiểu Tượng nói ở đúng vị và có thực lực. Như người buôn bán một mình gặp khó, liên kết với bạn hàng tin cậy để cùng gánh thường đi được xa hơn.
Hào 5 · 九五
大蹇朋來。
Đại kiển bằng lai.
Gian nan lớn, bạn bè kéo đến giúp.
Cửu Ngũ dương cương trung chính ở ngôi tôn, nằm giữa quẻ Khảm nên gánh cái khó lớn nhất. Nhờ giữ được trung chính, người cùng chí như Lục Nhị đều đến trợ giúp, Tiểu Tượng nói vì giữ được tiết độ của đạo trung. Như người đứng đầu gặp khủng hoảng mà vẫn công bằng, giữ chữ tín, đồng nghiệp và đối tác thường sẵn lòng chung vai.
Hào 6 · 上六
往蹇來碩，吉；利見大人。
Vãng kiển lai thạc, cát; lợi kiến đại nhân.
Đi tới thì gian nan, quay lại thì làm nên việc lớn, tốt; lợi gặp bậc đại nhân.
Thượng Lục âm nhu ở cuối quẻ, đi nữa thì hết đường, quay lại giúp Cửu Ngũ thì nên việc lớn. Tiểu Tượng nói chí ở bên trong, lợi gặp đại nhân là theo người tôn quý. Như người đã nghỉ hưu, thay vì tìm thêm việc mới, trở lại làm cố vấn cho tập thể cũ và góp kinh nghiệm của mình.
Khi hỏi về
Công việc
Công việc có xu hướng gặp trở ngại, tiến nhanh dễ vấp. Nên dừng lại rà soát, củng cố phần đã vững và tìm người có kinh nghiệm góp ý. Liên kết với đồng nghiệp đáng tin thường dễ vượt khó hơn đi một mình.
Tình duyên
Tình cảm có thể gặp trắc trở do hoàn cảnh hoặc khác biệt. Nên nhìn lại cách mình đối xử với người kia trước khi trách, kiên nhẫn và cùng nhau tìm lối đi.
Tiền bạc
Tài chính có xu hướng khó khăn, không phải lúc mạo hiểm hay vay mượn để đầu tư. Nên giữ an toàn, cắt khoản không cần thiết và hỏi ý người am hiểu.
Nhà cửa
Gia đình có thể đang gánh chuyện khó. Nên cùng nhau đối mặt, không đổ lỗi, mỗi người góp một phần. Lúc này sự đoàn kết quý hơn mọi lời trách móc.
Học tập
Việc học có thể gặp phần khó vượt sức. Nên quay lại củng cố kiến thức nền, tìm thầy hoặc bạn giỏi giúp. Đi chậm mà vững thường hơn cố vượt.
Sức khỏe
Giai đoạn khó khăn dễ làm cơ thể mệt và tinh thần nặng nề. Nên giảm nhịp, ngủ đủ, ăn uống điều độ và đừng gồng mình một mình. Khi có dấu hiệu sức khỏe bất thường, hãy gặp bác sĩ.
Lời khuyên
Gặp hiểm mà biết dừng là khôn, không phải hèn. Nên quay lại xét mình, chọn con đường dễ đi, và tìm người đáng tin cùng vượt khó.
Quẻ liên quan
Có việc đang băn khoăn? Gieo một quẻ cho riêng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻNội dung tham khảo theo kinh điển Kinh Dịch, không phải lời tiên đoán.