Quẻ 14 · Hỏa Thiên Đại Hữu

Quẻ Đại Hữu có Ly là lửa, là mặt trời ở trên, Càn là trời ở dưới. Mặt trời lên giữa bầu trời, soi sáng khắp nơi, muôn vật đều hiện rõ. Đại Hữu nghĩa là có lớn, sở hữu nhiều, chỉ thời sung túc, thịnh vượng. Chỉ một hào âm là Lục Ngũ ở ngôi tôn mà năm hào dương đều theo, như người đứng đầu mềm mỏng, khiêm nhường được người tài quy về. Trình Di và Chu Hi đều nhấn mạnh: có nhiều mà vẫn giữ được sự khiêm và sáng thì cái có mới bền.

1. Hào 1 · 初九

   无交害，匪咎，艱則无咎。

   Vô giao hại, phỉ cữu, gian tắc vô cữu.

   Chưa dính vào điều hại, không phải lỗi; biết giữ mình như lúc gian khó thì không lỗi.

   Sơ Cửu là hào dương ở dưới cùng, chưa có ứng, còn ở xa chỗ phồn hoa nên chưa vướng vào cái hại của giàu có. Tiểu Tượng nói gọn: không giao với điều hại. Nhưng lời hào dặn thêm phải luôn nhớ cái gian khó. Như người vừa khá lên nhờ làm ăn, vẫn giữ thói quen tiết kiệm và tránh xa các cuộc chơi tốn kém.

2. Hào 2 · 九二

   大車以載，有攸往，无咎。

   Đại xa dĩ tải, hữu du vãng, vô cữu.

   Xe lớn để chở, có chỗ đi tới, không lỗi.

   Cửu Nhị dương cương đắc trung, ứng với Lục Ngũ, được người trên tin dùng, như cỗ xe lớn chở được nặng. Tiểu Tượng nói chất chứa ở giữa mà không hỏng, ý là tài lực dồi dào mà vẫn giữ được đạo trung. Như người quản lý vững vàng được giao dự án lớn, gánh nổi khối lượng công việc mà vẫn không rối.

3. Hào 3 · 九三

   公用亨于天子，小人弗克。

   Công dụng hưởng vu thiên tử, tiểu nhân phất khắc.

   Bậc công hầu đem của mình dâng lên thiên tử, kẻ tiểu nhân thì không làm nổi.

   Cửu Tam ở trên cùng quẻ dưới, như chư hầu có đất đai của cải lớn. Người có đức thì biết đem cái mình có góp vào việc chung, còn kẻ tiểu nhân giữ làm của riêng, Tiểu Tượng nói có nhiều lại thành hại. Như người làm ăn thành công góp sức xây trường, làm đường cho quê, trong khi người hẹp lượng có của lại sinh kiêu và tự chuốc rắc rối.

4. Hào 4 · 九四

   匪其彭，无咎。

   Phỉ kỳ bành, vô cữu.

   Không cậy vào sự thịnh lớn của mình, không lỗi.

   Bành nghĩa là thịnh lớn, Trình Di và Chu Hi đều giảng theo nghĩa ấy. Cửu Tứ là hào dương ở sát Lục Ngũ mềm mỏng, nếu phô thế mạnh sẽ lấn người trên, nên biết thu lại thì không lỗi. Tiểu Tượng khen đó là sáng suốt phân biệt rõ ràng. Như một phó giám đốc giỏi nhưng biết giữ phận, không để mình thành cái bóng lấn át người đứng đầu.

5. Hào 5 · 六五

   厥孚交如，威如；吉。

   Quyết phu giao như, uy như; cát.

   Lấy lòng tin mà giao với người, lại có uy nghiêm; tốt.

   Lục Ngũ mềm mỏng, ở giữa ngôi tôn, lấy thành tín đối với người dưới nên người dưới cũng thành tín đáp lại; Tiểu Tượng nói lòng tin khơi dậy chí hướng của người. Nhưng quá mềm thì người ta dễ xem thường mà lơ là, nên cần thêm uy. Như người quản lý thân thiện, tin tưởng nhân viên, nhưng nguyên tắc nào đã đặt ra thì giữ rõ ràng.

6. Hào 6 · 上九

   自天佑之，吉无不利。

   Tự thiên hựu chi, cát vô bất lợi.

   Từ trời giúp cho, tốt, không gì không lợi.

   Thượng Cửu ở cuối thời Đại Hữu, chỗ dễ kiêu mãn nhất, nhưng lại biết thuận theo hào Lục Ngũ khiêm nhường. Hệ Từ giảng: trời giúp người thuận, người giúp người tín; hào này giữ tín, nghĩ đến thuận và quý người hiền nên được trời giúp. Như người đã thành đạt vẫn giữ lời hứa và trân trọng người giỏi, thường được nhiều người sẵn lòng ủng hộ.

Có nhiều trong tay là lúc cần khiêm tốn và sáng suốt hơn bao giờ hết. Nên dùng người giỏi, giữ chữ tín, ngăn cái sai, nêu cái đúng, và đem cái mình có góp vào việc chung.

• Quẻ hỗ夬43 · Quải
• Quẻ đảo同人13 · Đồng Nhân
• Quẻ đối比8 · Tỷ
• Quẻ trước同人13 · Đồng Nhân
• Quẻ sau謙15 · Khiêm