Quẻ 50 · Hỏa Phong Đỉnh

Quẻ Đỉnh có Ly là lửa ở trên, Tốn là gỗ, là gió ở dưới. Gỗ đưa vào lửa, gió thổi cho lửa bén, nấu chín thức ăn trong cái vạc. Sáu hào cũng giống hình cái đỉnh: hào âm dưới cùng là chân, ba hào dương ở giữa là thân đầy, hào âm thứ năm là tai, hào dương trên cùng là đòn khiêng. Thời xưa đỉnh là vật quý tượng trưng cho quyền chính và sự ổn định. Quẻ đứng sau Cách: đổi xong cái cũ thì dựng cái mới cho vững, như Chu Hi giảng Cách là bỏ cũ, Đỉnh là lấy mới.

1. Hào 1 · 初六

   鼎顛趾，利出否，得妾以其子，无咎。

   Đỉnh điên chỉ, lợi xuất bĩ, đắc thiếp dĩ kỳ tử, vô cữu.

   Lật ngược chân đỉnh, lợi để đổ bỏ cặn bẩn; lấy được người thiếp nhờ có con, không lỗi.

   Sơ Lục âm ở dưới cùng, là chân đỉnh, ứng với Cửu Tứ. Lật đỉnh lên nghe như hỏng việc, nhưng thật ra là để đổ cặn cũ trước khi nấu mới. Tiểu Tượng nói như vậy chưa trái đạo, đổ cặn là để theo người quý. Như dọn sạch bếp trước khi nấu bữa lớn, hay người xuất thân thấp vẫn được trọng dụng nhờ có đóng góp thật.

2. Hào 2 · 九二

   鼎有實，我仇有疾，不我能即，吉。

   Đỉnh hữu thực, ngã cừu hữu tật, bất ngã năng tức, cát.

   Trong đỉnh có thức ăn đầy, kẻ đối nghịch với ta có tật xấu, không đến gần ta được, tốt.

   Cửu Nhị dương cương, đắc trung, có thực tài như cái đỉnh đầy, ứng với Lục Ngũ ở trên, nhưng Sơ Lục kề bên muốn níu kéo. Tiểu Tượng nói có thực thì phải thận trọng chỗ mình đi, rốt cuộc không bị oán trách. Như người có năng lực bị kẻ ganh ghét để ý, chỉ cần giữ mình đứng đắn, không dây dưa, thì người kia khó làm gì được.

3. Hào 3 · 九三

   鼎耳革，其行塞，雉膏不食，方雨虧悔，終吉。

   Đỉnh nhĩ cách, kỳ hành tắc, trĩ cao bất thực, phương vũ khuy hối, chung cát.

   Tai đỉnh bị đổi khác, việc dời đỉnh bị tắc, mỡ chim trĩ ngon mà không ai ăn; khi trời đổ mưa thì hối hận vơi đi, cuối cùng tốt.

   Cửu Tam dương ở vị dương, đắc chính nhưng cương quá và không trung, Thượng Cửu cũng là dương nên không ứng, lại không khớp với Lục Ngũ là tai đỉnh. Tiểu Tượng nói như thế là mất cái nghĩa của tai đỉnh, có tài mà không ai nhấc lên dùng. Như người giỏi mà cách làm không ăn khớp với cấp trên, món ngon nấu ra không ai đụng tới. Khi âm dương hòa như mưa xuống, hai bên hiểu nhau hơn, mọi việc thường thuận dần.

4. Hào 4 · 九四

   鼎折足，覆公餗，其形渥，凶。

   Đỉnh chiết túc, phúc công tốc, kỳ hình ốc, hung.

   Đỉnh gãy chân, đổ cả thức ăn dâng bậc công, thân mình nhơ nhuốc, xấu.

   Cửu Tứ dương ở vị âm, ở sát dưới Lục Ngũ, gánh việc lớn, lại ứng với Sơ Lục yếu ớt ở dưới, như đặt đỉnh nặng lên cái chân mảnh. Tiểu Tượng hỏi: đã đổ thức ăn của bậc công thì còn tin cậy gì nữa. Như người nhận một dự án quá sức rồi giao cho người chưa đủ năng lực, việc hỏng và uy tín cũng mất. Bài học là biết lượng sức và chọn người cẩn thận.

5. Hào 5 · 六五

   鼎黃耳金鉉，利貞。

   Đỉnh hoàng nhĩ kim huyễn, lợi trinh.

   Đỉnh có tai màu vàng, đòn khiêng bằng kim loại, lợi giữ chính.

   Lục Ngũ âm ở ngôi tôn, đắc trung, là tai đỉnh, ứng với Cửu Nhị cương mạnh như đòn khiêng chắc. Tiểu Tượng nói tai vàng là lấy đức trung làm thực chất. Như một người lãnh đạo khiêm tốn, biết lắng nghe, dùng người có thực tài, nhờ đó cả tổ chức được nâng lên vững vàng.

6. Hào 6 · 上九

   鼎玉鉉，大吉，无不利。

   Đỉnh ngọc huyễn, đại cát, vô bất lợi.

   Đỉnh có đòn khiêng bằng ngọc, rất tốt, không gì không lợi.

   Thượng Cửu dương ở vị âm, ở trên cùng, như đòn khiêng bằng ngọc, cứng mà ấm, sáng mà không chói. Tiểu Tượng nói đòn ngọc ở trên là cương nhu điều hòa. Như một người cố vấn lâu năm, cứng rắn khi cần giữ nguyên tắc, mềm mỏng khi cần nâng đỡ người trẻ, nên ai cũng tin cậy.

Sau đổi thay là lúc dựng cho vững, như đặt cái đỉnh ngay ngắn trên ba chân. Nên giữ đúng vị trí, trọng thực chất, lượng sức mình và đặt người tài vào đúng chỗ.

• Quẻ hỗ夬43 · Quải
• Quẻ đảo革49 · Cách
• Quẻ đối屯3 · Truân
• Quẻ trước革49 · Cách
• Quẻ sau震51 · Chấn