Quẻ 63 · Thủy Hỏa Ký Tế

Quẻ Ký Tế có Khảm là nước ở trên, Ly là lửa ở dưới. Nước đặt trên lửa như nồi nước trên bếp: lửa đun nước, nước nấu chín đồ ăn, hai thứ trái tính mà dùng được cho nhau. Ký Tế nghĩa là đã qua sông, việc đã thành. Sáu hào đều đúng ngôi, âm dương ứng nhau đủ cả, là trật tự trọn vẹn nhất trong sáu mươi bốn quẻ. Nhưng Trình Di nhắc rằng đã đến chỗ đầy đủ thì dễ sinh lơi lỏng, nên lúc thành công càng phải lo giữ.

1. Hào 1 · 初九

   曳其輪，濡其尾，无咎。

   Duệ kỳ luân, nhu kỳ vĩ, vô cữu.

   Kéo ghì bánh xe lại, ướt đuôi, không lỗi.

   Sơ Cửu dương ở ngôi dương, đắc chính, ứng với Lục Tứ, ở đầu thời đã thành nên dễ hăng hái lao tới. Kéo bánh xe lại, chịu ướt đuôi như con cáo chưa vội qua sông, Tiểu Tượng nói theo lẽ thì không lỗi. Như một dự án vừa ra mắt thành công, nhóm nên giữ nhịp, sửa chỗ còn sót trước khi vội mở rộng.

2. Hào 2 · 六二

   婦喪其茀，勿逐，七日得。

   Phụ táng kỳ phất, vật trục, thất nhật đắc.

   Người đàn bà mất tấm rèm xe, đừng đuổi tìm, bảy ngày sẽ được lại.

   Lục Nhị âm ở ngôi âm, trung chính, ứng với Cửu Ngũ, nhưng lúc mọi việc đã thành thì người trên ít cần đến người dưới, nên như người vợ mất rèm xe không ra đường được. Không nên cố đuổi theo, vì sáu hào hết một vòng thì thời thế xoay lại; Tiểu Tượng nói được lại là nhờ giữ đạo trung. Như người làm tốt mà chưa được ghi nhận, cứ giữ chất lượng công việc, thường rồi sẽ có lúc được nhìn thấy.

3. Hào 3 · 九三

   高宗伐鬼方，三年克之，小人勿用。

   Cao Tông phạt Quỷ Phương, tam niên khắc chi, tiểu nhân vật dụng.

   Vua Cao Tông đánh nước Quỷ Phương, ba năm mới thắng; chớ dùng kẻ tiểu nhân.

   Cửu Tam dương ở ngôi dương, ở trên cùng quẻ Ly, cương mạnh và sáng, lúc đã thành lại muốn làm việc lớn hơn. Việc như thế dù làm được cũng tốn sức lâu dài, Tiểu Tượng gọi là mỏi mệt. Như doanh nghiệp đang ổn muốn mở thị trường mới: nên lường trước cần nhiều năm, và đừng giao việc hệ trọng cho người chỉ biết lợi trước mắt.

4. Hào 4 · 六四

   繻有衣袽，終日戒。

   Nhu hữu y như, chung nhật giới.

   Thuyền thấm nước thì có sẵn giẻ rách để bịt, suốt ngày răn giữ.

   Lục Tứ âm ở ngôi âm, đắc chính, vừa bước sang quẻ Khảm là nước, chỗ dễ có hiểm. Người khôn chuẩn bị sẵn giẻ để bịt chỗ rò, cả ngày không lơi cảnh giác, vì như Tiểu Tượng nói, vẫn còn điều phải ngờ. Như người giữ sổ sách cho một cửa hàng đang ăn nên làm ra, vẫn kiểm tra hằng ngày và để sẵn phương án khi có sự cố.

5. Hào 5 · 九五

   東鄰殺牛，不如西鄰之禴祭，實受其福。

   Đông lân sát ngưu, bất như tây lân chi thược tế, thực thụ kỳ phúc.

   Láng giềng phía đông giết bò làm lễ lớn, không bằng láng giềng phía tây làm lễ thược đơn sơ mà thật được hưởng phúc.

   Cửu Ngũ dương cương, trung chính ở ngôi tôn, là lúc thịnh nhất của thời đã thành, dễ sa vào phô trương. Tiểu Tượng nói láng giềng tây hơn ở chỗ đúng thời, nên điều tốt lớn kéo đến: tấm lòng thành và sự đúng lúc quý hơn hình thức tốn kém. Như một món quà nhỏ trao đúng lúc người ta cần thường được nhớ hơn bữa tiệc lớn đến muộn.

6. Hào 6 · 上六

   濡其首，厲。

   Nhu kỳ thủ, lệ.

   Ướt cả đầu, nguy.

   Thượng Lục âm ở cuối quẻ, cũng là cuối quẻ Khảm, thời đã thành đi đến chỗ cùng, như con cáo qua sông mà để nước ngập đến đầu. Tiểu Tượng hỏi như thế sao lâu được. Như người thành công rồi mải vui, buông lỏng mọi việc, đến lúc nhìn lại thì đã lún sâu; điều nên làm là tỉnh ra sớm, lui về chỗ an toàn.

Việc đã thành là lúc cần cẩn trọng hơn cả. Hãy giữ nhịp, lo xa phòng trước, trọng thực chất hơn phô trương, để cái tốt ban đầu không trôi dần thành rối loạn.

• Quẻ hỗ未濟64 · Vị Tế
• Quẻ đảo未濟64 · Vị Tế
• Quẻ đối未濟64 · Vị Tế
• Quẻ trước小過62 · Tiểu Quá
• Quẻ sau未濟64 · Vị Tế