小過

Quẻ 62 · Lôi Sơn Tiểu Quá

Thượng quái: Chấn (Lôi, Mộc) · Hạ quái: Cấn (Sơn, Thổ)

Lôi Sơn Tiểu Quá: quẻ của việc vượt quá chút ít, như chim bay nên hạ thấp. Nên làm việc nhỏ cho kỹ, khiêm cung, tiết kiệm, chưa nên làm lớn.

Tượng quẻ

Quẻ Tiểu Quá có Chấn là sấm ở trên, Cấn là núi ở dưới. Sấm vang trên đỉnh núi, tiếng lớn hơn thường một chút. Hình quẻ có hai hào dương ở giữa, bốn hào âm bao ngoài, giống con chim đang xòe hai cánh. Tiểu Quá nghĩa là cái nhỏ vượt quá, cũng là vượt quá chút ít. Trình Di giảng có lúc cần quá một chút để về chỗ vừa, như uốn thanh tre cong phải uốn ngược qua một chút mới thẳng.

Thoán từ

亨。利貞。可小事，不可大事。飛鳥遺之音，不宜上宜下，大吉。

Hanh. Lợi trinh. Khả tiểu sự, bất khả đại sự. Phi điểu di chi âm, bất nghi thượng nghi hạ, đại cát.

Hanh thông. Lợi giữ chính. Có thể làm việc nhỏ, không thể làm việc lớn. Chim bay để lại tiếng kêu, không nên bay lên mà nên hạ xuống, rất tốt.

Thoán truyện nói hào nhu được ngôi giữa nên việc nhỏ tốt, hào cương mất ngôi và không trung nên không làm được việc lớn. Chim bay ngược lên thì khó, xuôi xuống thì thuận, vì vậy nên hạ mình, đi đường thấp. Như một quán ăn đang đông khách, chăm chút món ngon và phục vụ chu đáo thì hợp hơn là vay vốn mở thêm ba chi nhánh ngay.

Đại Tượng

山上有雷，小過；君子以行過乎恭，喪過乎哀，用過乎儉。

Sơn thượng hữu lôi, Tiểu Quá; quân tử dĩ hành quá hồ cung, tang quá hồ ai, dụng quá hồ kiệm.

Trên núi có sấm là hình tượng quẻ Tiểu Quá; người quân tử theo đó mà cư xử thì hơi quá về cung kính, việc tang thì hơi quá về thương xót, chi dùng thì hơi quá về tiết kiệm.

Có những chỗ vượt quá một chút lại là đúng: khiêm hơn một chút, xót thương hơn một chút, tiết kiệm hơn một chút. Ba điều ấy dù có quá cũng ít gây hại, lại giữ được lòng người. Như khi đến chia buồn với nhà hàng xóm, ăn mặc giản dị, nói ít, ở lại phụ giúp, người ta nhớ lâu sự tử tế ấy hơn là vòng hoa to.

Hào từ

  1. Hào 1 · 初六

    飛鳥以凶。

    Phi điểu dĩ hung.

    Chim cố bay lên nên gặp điều xấu.

    Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, lại ứng với Cửu Tứ thuộc Chấn là động, nên nóng lòng muốn bay cao khi lông cánh chưa đủ. Thời Tiểu Quá nên xuống chứ không nên lên, vậy mà nó làm ngược, Tiểu Tượng nói tự chuốc lấy thì không biết làm sao. Như người mới vào nghề muốn nhảy cóc lên vị trí lớn, bỏ qua bước học việc, thường vấp ngã sớm.

  2. Hào 2 · 六二

    過其祖，遇其妣；不及其君，遇其臣；无咎。

    Quá kỳ tổ, ngộ kỳ tỷ; bất cập kỳ quân, ngộ kỳ thần; vô cữu.

    Vượt qua ông, gặp được bà; không với tới vua, gặp được bề tôi; không lỗi.

    Lục Nhị âm ở ngôi âm, vừa trung vừa chính, là hào khéo léo nhất quẻ. Nó tiến lên mà vẫn dừng ở chỗ hợp phận, như đi tìm ông mà gặp bà, muốn lên tới vua mà dừng ở bề tôi; Tiểu Tượng nhấn rằng bề tôi không được vượt vua. Như nhân viên làm tốt hơn mong đợi nhưng vẫn tôn trọng vai trò của cấp trên, nhờ vậy được tin mà không bị ghét.

  3. Hào 3 · 九三

    弗過防之，從或戕之，凶。

    Phất quá phòng chi, tòng hoặc tường chi, hung.

    Không chịu đề phòng quá mức, theo đó có kẻ hãm hại, xấu.

    Cửu Tam dương ở ngôi dương, đắc chính nhưng quá cứng, đứng trên cùng quẻ Cấn giữa thời âm thịnh. Cậy mình ngay thẳng mà xem nhẹ việc phòng bị nên dễ bị kẻ khác làm hại từ phía sau, Tiểu Tượng than: xấu biết bao. Như người quản lý tin rằng mình làm đúng thì chẳng ai làm gì được, bỏ qua giấy tờ, hợp đồng, rồi gặp rắc rối từ chính chỗ mình chủ quan.

  4. Hào 4 · 九四

    无咎，弗過遇之。往厲必戒，勿用永貞。

    Vô cữu, phất quá ngộ chi. Vãng lệ tất giới, vật dụng vĩnh trinh.

    Không lỗi, không vượt quá mà gặp được. Đi tới thì nguy, ắt phải răn mình, đừng cố giữ mãi một cách.

    Cửu Tứ dương ở ngôi âm, không đắc chính, nhưng nhờ vậy mà cương biết dùng nhu, không quá cứng nên không lỗi. Tiểu Tượng nói ngôi không đúng nên không thể cứ thế đi lâu; nếu cố tiến thì nguy. Như người đang ở vị trí chưa thật vững, nên linh hoạt theo hoàn cảnh, đừng khăng khăng giữ một lập trường đến cùng.

  5. Hào 5 · 六五

    密雲不雨，自我西郊，公弋取彼在穴。

    Mật vân bất vũ, tự ngã tây giao, công dặc thủ bỉ tại huyệt.

    Mây dày mà không mưa, từ cánh đồng phía tây của ta. Ông dùng tên có dây bắn lấy con vật trong hang.

    Lục Ngũ âm nhu ở ngôi tôn, có ngôi cao mà sức yếu, như mây dày đặc mà chưa thành mưa; Tiểu Tượng nói vì âm đã lên quá cao. Trình Di giảng ông bắn lấy vật trong hang là tìm người tài đang ẩn mình (Lục Nhị) về giúp. Như người được giao quản lý mà chưa đủ uy, nên mời một người giỏi nhưng ít nói trong nhóm cùng gánh vác, việc thường dần thông.

  6. Hào 6 · 上六

    弗遇過之，飛鳥離之，凶，是謂災眚。

    Phất ngộ quá chi, phi điểu ly chi, hung, thị vị tai sảnh.

    Không gặp mà vượt quá, như chim bay xa lìa, xấu, đó gọi là tai họa.

    Thượng Lục âm ở tột cùng quẻ Chấn và tột cùng thời Tiểu Quá, đã quá xa mà vẫn muốn vượt nữa, Tiểu Tượng nói đó là đã lên quá cao. Kinh gọi là tai sảnh: vừa có họa từ ngoài, vừa có lỗi tự mình gây ra. Như người cứ đẩy một cuộc tranh cãi hay một kế hoạch mạo hiểm vượt mọi giới hạn, giống cánh chim bay mãi không chịu đáp, rắc rối thường đến từ chính sự quá đà ấy.

Khi hỏi về

Công việc

Công việc hợp với những việc nhỏ, chi tiết, làm cho thật kỹ hơn là tham dự án lớn. Nên khiêm tốn, hạ mình học hỏi, và để ý đề phòng những sơ suất nhỏ. Chưa phải lúc nhảy vọt hay mạo hiểm.

Tình duyên

Tình cảm cần sự khiêm nhường và chu đáo trong những việc nhỏ. Nên quan tâm nhiều hơn một chút, nhường nhịn nhiều hơn một chút, thay vì đòi hỏi lớn. Tránh đẩy mối quan hệ đi quá nhanh.

Tiền bạc

Tài chính hợp với chi tiêu dè sẻn, tiết kiệm hơn mức thường một chút. Nên giữ vốn, làm những khoản nhỏ an toàn. Chưa nên đầu tư lớn hay vay nợ để mở rộng.

Nhà cửa

Gia đình êm khi mỗi người khiêm nhường một chút, lễ phép với người lớn một chút. Nên chăm những việc nhỏ hằng ngày, bớt những dự định lớn tốn kém. Việc hiếu, việc lễ thì trọng tấm lòng hơn hình thức.

Học tập

Việc học tiến từ những phần nhỏ, căn bản. Nên ôn kỹ nền tảng, đừng vội học vượt cấp. Cẩn thận với những lỗi nhỏ vì chúng hay làm mất điểm.

Sức khỏe

Quẻ nhắc sống chậm lại, không gắng sức quá mức. Nên giữ nhịp làm việc vừa phải, nghỉ ngơi đủ và tránh những hoạt động quá sức khi chưa sẵn sàng. Khi có vấn đề sức khỏe, hãy hỏi ý kiến bác sĩ.

Lời khuyên

Lúc này nên làm việc nhỏ cho kỹ, đi đường thấp như chim biết hạ cánh. Khiêm cung, tiết kiệm và đề phòng sơ suất thường hợp hơn là cố vượt lên cao.

Quẻ liên quan

Có việc đang băn khoăn? Gieo một quẻ cho riêng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ

Nội dung tham khảo theo kinh điển Kinh Dịch, không phải lời tiên đoán.