Quẻ 19 · Địa Trạch Lâm

Quẻ Lâm có Khôn là đất ở trên, Đoài là đầm nước ở dưới. Bờ đất cao ôm quanh, nhìn xuống mặt đầm, như người ở trên đến gần, chăm lo cho người ở dưới. Chữ Lâm nghĩa là đến gần, đến với, và Tự quái truyện còn giảng Lâm là lớn. Hai hào dương ở dưới đang lớn dần lên, đẩy lùi bốn hào âm, nên đây là thời thế mạnh đang lên. Trình Di và Chu Hi đều nhắc: lúc đang thịnh là lúc phải nghĩ đến lúc suy.

1. Hào 1 · 初九

   咸臨，貞吉。

   Hàm lâm, trinh cát.

   Lấy sự cảm hóa mà đến với người, giữ chính thì tốt.

   Chữ hàm ở đây Trình Di và Chu Hi đều giảng là cảm, tức lấy lòng mà cảm người. Sơ Cửu dương ở vị dương, đắc chính, ứng với Lục Tứ, Tiểu Tượng nói chí hướng đi theo điều chính. Như người mới được giao làm tổ trưởng, lấy sự chân thành và làm gương để cảm hóa mọi người thay vì ra lệnh.

2. Hào 2 · 九二

   咸臨，吉无不利。

   Hàm lâm, cát vô bất lợi.

   Lấy sự cảm hóa mà đến với người, tốt, không gì không lợi.

   Cửu Nhị dương cương đắc trung, ứng với Lục Ngũ ở ngôi tôn, thế dương đang lên nên mọi việc đều thuận. Tiểu Tượng nói chưa phải là thuận theo mệnh, Trình Di hiểu là cái tốt ấy đến từ đức của chính mình chứ không chỉ vì vâng lệnh trên. Như trưởng nhóm được việc vì có thực lực và tấm lòng, người trên tin, người dưới phục.

3. Hào 3 · 六三

   甘臨，无攸利。既憂之，无咎。

   Cam lâm, vô du lợi. Ký ưu chi, vô cữu.

   Lấy lời ngọt ngào mà đến với người, không có lợi gì. Nếu đã biết lo mà sửa, thì không lỗi.

   Lục Tam âm nhu ở vị dương, không trung không chính, lại ở trên cùng quẻ Đoài là miệng, nên dùng lời ngọt để lấy lòng. Tiểu Tượng nói vì vị trí không thích đáng, nhưng đã biết lo thì lỗi không kéo dài. Như người bán hàng hứa hẹn ngọt ngào mà sản phẩm không như lời, nếu thật lòng nhận sai và sửa thì vẫn giữ được khách.

4. Hào 4 · 六四

   至臨，无咎。

   Chí lâm, vô cữu.

   Đến với người một cách tận nơi, hết lòng, không lỗi.

   Lục Tứ âm ở vị âm, đắc chính, ở ngay sát quẻ dưới và ứng với Sơ Cửu, nên gần gũi người dưới hết mực. Tiểu Tượng nói vì vị trí thích đáng. Như người quản lý xuống tận xưởng, gặp từng công nhân để hiểu việc thay vì chỉ nghe báo cáo.

5. Hào 5 · 六五

   知臨，大君之宜，吉。

   Trí lâm, đại quân chi nghi, cát.

   Lấy trí sáng mà đến với người, đó là điều thích đáng của bậc quân vương, tốt.

   Lục Ngũ mềm mỏng ở ngôi tôn, đắc trung, ứng với Cửu Nhị dương cương, biết giao việc cho người giỏi chứ không ôm hết vào mình. Tiểu Tượng nói đó là đi theo đạo trung. Như giám đốc chọn đúng người, tin tưởng giao quyền, chỉ giữ hướng đi chung, công việc có xu hướng chạy tốt hơn so với khi tự mình làm hết.

6. Hào 6 · 上六

   敦臨，吉无咎。

   Đôn lâm, cát vô cữu.

   Lấy sự đôn hậu mà đến với người, tốt, không lỗi.

   Thượng Lục ở trên cùng quẻ Khôn, thuận và hậu đến tột cùng, tuy không có ứng nhưng vẫn hướng lòng về hai hào dương bên dưới. Tiểu Tượng nói chí ở bên trong, tức một lòng nâng đỡ người dưới. Như ông bà đã lớn tuổi vẫn hết lòng vun vén cho con cháu, sự hiền hậu ấy giữ cả gia đình gắn bó.

Đang lên là lúc nên đến gần người khác bằng sự chân thành, bao dung và sáng suốt, không bằng lời ngọt. Nên tranh thủ thời thuận để củng cố, và lo xa vì thịnh rồi sẽ có lúc suy.

• Quẻ hỗ復24 · Phục
• Quẻ đảo觀20 · Quán
• Quẻ đối遯33 · Độn
• Quẻ trước蠱18 · Cổ
• Quẻ sau觀20 · Quán