Quẻ 42 · Phong Lôi Ích

Quẻ Ích có Tốn là gió ở trên, Chấn là sấm ở dưới. Gió mạnh thì sấm vang xa, sấm động thì gió nổi, hai bên làm lợi cho nhau. Chữ Ích nghĩa là thêm, là có lợi. Quẻ do quẻ Bĩ đổi thành, lấy một hào dương ở trên đưa xuống dưới cùng, tức bớt trên thêm dưới. Trình Di giảng người trên biết làm lợi cho người dưới thì lòng dân vui, đó mới là Ích thật.

1. Hào 1 · 初九

   利用為大作，元吉，无咎。

   Lợi dụng vi đại tác, nguyên cát, vô cữu.

   Lợi dùng vào việc làm lớn, rất tốt, không lỗi.

   Sơ Cửu dương cương đắc chính, ở dưới cùng, là chủ của quẻ Chấn, được Lục Tứ ở trên ứng và giúp. Ở dưới mà nhận việc lớn thì phải làm đến rất tốt mới khỏi lỗi, Tiểu Tượng nói người ở dưới vốn không đảm đương việc nặng. Như nhân viên trẻ được giao dự án quan trọng, cần dốc sức làm thật chu đáo để xứng với sự tin tưởng.

2. Hào 2 · 六二

   或益之，十朋之龜弗克違，永貞吉。王用享于帝，吉。

   Hoặc ích chi, thập bằng chi quy phất khắc vi, vĩnh trinh cát. Vương dụng hưởng vu Đế, cát.

   Có người làm lợi cho, dù con rùa quý mười bằng cũng không thể trái, giữ chính lâu dài thì tốt. Vua dùng lòng thành dâng lễ lên Thượng Đế, tốt.

   Lục Nhị âm nhu trung chính, khiêm tốn mà ứng với Cửu Ngũ, nên điều lợi tự tìm đến, Tiểu Tượng nói lợi ấy từ ngoài mà đến. Âm nhu dễ lung lay, nên kinh dặn phải giữ chính lâu dài. Như người được giúp đỡ nhiều nhờ tính khiêm nhường, càng được ưu ái càng nên giữ mình ngay thẳng và biết ơn.

3. Hào 3 · 六三

   益之用凶事，无咎。有孚中行，告公用圭。

   Ích chi dụng hung sự, vô cữu. Hữu phu trung hành, cáo công dụng khuê.

   Được thêm lợi để dùng vào việc hoạn nạn, không lỗi. Có lòng thành, đi theo đường giữa, cầm ngọc khuê mà trình lên bậc công.

   Lục Tam âm nhu ở vị trí dương, không trung không chính, ở trên cùng quẻ Chấn nên dễ động. Được thêm trong lúc gian nan là để tôi luyện, Tiểu Tượng nói điều đó vốn phải có. Như người được giao xử lý sự cố, nếu làm với lòng thành, đúng mực và báo cáo minh bạch thì khó khăn lại thành dịp được tin tưởng.

4. Hào 4 · 六四

   中行，告公從。利用為依遷國。

   Trung hành, cáo công tòng. Lợi dụng vi y thiên quốc.

   Đi theo đường giữa, trình lên bậc công thì được nghe theo. Lợi dùng làm chỗ dựa cho việc dời đô.

   Lục Tứ âm nhu đắc chính, ở gần Cửu Ngũ nên được tin, lại ứng với Sơ Cửu ở dưới. Tiểu Tượng nói lời trình được nghe vì có chí làm lợi cho người. Dời đô là việc lớn phải dựa vào lòng dân, như trưởng phòng đề xuất chuyển văn phòng, nếu vì lợi chung và bàn bạc thấu đáo thì dễ được ủng hộ.

5. Hào 5 · 九五

   有孚惠心，勿問元吉。有孚惠我德。

   Hữu phu huệ tâm, vật vấn nguyên cát. Hữu phu huệ ngã đức.

   Có lòng thành muốn làm ơn cho người, không cần hỏi cũng rất tốt. Người ta tin mà mến cái đức của ta.

   Cửu Ngũ dương cương trung chính ở ngôi tôn, ứng với Lục Nhị cũng trung chính. Lòng thật muốn giúp người thì không cần hỏi kết quả, Tiểu Tượng nói được người mến đức là chí được thỏa lớn. Như người thầy tận tâm với học trò không cầu đền đáp, nhiều năm sau học trò vẫn nhớ ơn.

6. Hào 6 · 上九

   莫益之，或擊之，立心勿恆，凶。

   Mạc ích chi, hoặc kích chi, lập tâm vật hằng, hung.

   Không ai làm lợi cho, lại có kẻ đánh vào; giữ lòng không bền, xấu.

   Thượng Cửu dương cương ở cuối quẻ Ích, chỉ muốn thêm cho mình mà không biết làm lợi cho ai. Tiểu Tượng nói không ai giúp là vì lời lẽ thiên lệch, còn kẻ đánh vào là từ ngoài đến. Như người chỉ biết đòi quyền lợi, tham mãi không dừng, thường dần mất lòng người và dễ bị công kích.

Lợi bền nhất là lợi được chia sẻ. Nên mạnh dạn làm việc có ích, thấy điều thiện thì theo, có lỗi thì sửa, và đừng chỉ chăm chăm làm lợi cho riêng mình.

• Quẻ hỗ剝23 · Bác
• Quẻ đảo損41 · Tổn
• Quẻ đối恆32 · Hằng
• Quẻ trước損41 · Tổn
• Quẻ sau夬43 · Quải