Quẻ 10 · Thiên Trạch Lý

Quẻ Lý có Càn là trời ở trên, Đoài là đầm nước ở dưới. Trời cao, đầm thấp, trên dưới phân minh, đó là trật tự của lễ. Chữ Lý nghĩa là giày, là bước đi, là cách mình đặt chân trong đời. Hình ảnh trung tâm là giẫm lên đuôi hổ mà hổ không cắn: Đoài vui hòa, mềm mỏng đi theo sau Càn cứng mạnh nên được yên. Trình Di gắn Lý với lễ, tức là biết vị trí của mình và cư xử cho đúng mực.

1. Hào 1 · 初九

   素履，往无咎。

   Tố lý, vãng vô cữu.

   Đi theo cách mộc mạc vốn có, tiến tới thì không lỗi.

   Sơ Cửu dương ở vị dương, đắc chính, ở dưới cùng, không ứng với Cửu Tứ, như người mới bước vào đời, chưa bị danh lợi cuốn. Giữ sự đơn sơ, thật thà mà đi thì không lỗi, Tiểu Tượng nói đó là một mình làm theo điều mình mong muốn. Như sinh viên mới ra trường, làm việc chăm chỉ, sống giản dị, không chạy theo hào nhoáng, thường đi được xa.

2. Hào 2 · 九二

   履道坦坦，幽人貞吉。

   Lý đạo thản thản, u nhân trinh cát.

   Đường đi bằng phẳng rộng rãi, người ở ẩn giữ chính thì tốt.

   Cửu Nhị dương ở vị âm, đắc trung, không có ứng ở trên, như người ẩn mình, không cầu cạnh ai. Tiểu Tượng nói giữ được trung nên trong lòng không tự rối. Như người làm nghề lặng lẽ, không tranh giành chức vị, lòng thanh thản nên con đường của họ tự nhiên bằng phẳng.

3. Hào 3 · 六三

   眇能視，跛能履，履虎尾，咥人，凶。武人為于大君。

   Miễu năng thị, bả năng lý, lý hổ vĩ, điệt nhân, hung. Vũ nhân vi vu đại quân.

   Mắt chột mà cho là nhìn được, chân què mà cho là đi được, giẫm lên đuôi hổ, bị hổ cắn, xấu. Như kẻ võ biền mà làm việc của bậc vua lớn.

   Lục Tam là hào âm duy nhất, âm ở vị dương, không trung không chính, sức yếu mà chí lại cứng, ứng với Thượng Cửu nên tự tin quá mức. Tiểu Tượng nói mắt chột thì không đủ sáng, chân què thì không đủ đi cùng ai, bị cắn là vì ở vị không xứng. Như người mới học vài tháng đã nhận làm những việc lớn vượt khả năng, dễ làm hỏng việc của mình và của người khác.

4. Hào 4 · 九四

   履虎尾，愬愬終吉。

   Lý hổ vĩ, sách sách chung cát.

   Giẫm lên đuôi hổ, run sợ cẩn trọng thì cuối cùng tốt.

   Cửu Tứ dương ở vị âm, không trung không chính, lại ở ngay sát Cửu Ngũ là ngôi tôn, như đứng cạnh con hổ. Có tài nhưng biết sợ, bước từng bước thận trọng, Tiểu Tượng nói nhờ vậy chí mình được thực hiện. Như người phó làm việc sát một người đứng đầu tính khí khắt khe, càng cẩn trọng càng được tin dùng.

5. Hào 5 · 九五

   夬履，貞厲。

   Quải lý, trinh lệ.

   Bước đi quả quyết, giữ mãi thế thì nguy.

   Cửu Ngũ dương ở vị dương, trung chính, ở ngôi tôn, có quyền và có tài nên dễ quyết đoán một mình. Tiểu Tượng nói vì ở đúng ngôi chính đáng, nhưng chính vì ở cao mà quyết nhanh, không lắng nghe thì nguy. Như người chủ doanh nghiệp thành công dễ quá tin vào phán đoán của mình, nên vẫn cần giữ thói quen nghe góp ý.

6. Hào 6 · 上九

   視履考祥，其旋元吉。

   Thị lý khảo tường, kỳ toàn nguyên cát.

   Nhìn lại bước đường đã đi, xét kỹ điều hay dở; trở về được trọn vẹn thì rất tốt.

   Thượng Cửu dương ở vị âm, ở cuối quẻ, con đường đã đi gần hết. Đây là lúc nhìn lại cả hành trình, việc nào đúng, việc nào sai, Tiểu Tượng nói tốt lớn ở trên cùng là có nhiều điều mừng. Như người về hưu ngồi nhìn lại sự nghiệp, thấy mình đã đi đúng mực từ đầu đến cuối thì lòng nhẹ nhõm.

Đi đứng, cư xử cho đúng mực, khiêm hòa mà không nhút nhát. Biết sức mình, thận trọng ở chỗ khó, và thỉnh thoảng nhìn lại những bước đã đi.

• Quẻ hỗ家人37 · Gia Nhân
• Quẻ đảo小畜9 · Tiểu Súc
• Quẻ đối謙15 · Khiêm
• Quẻ trước小畜9 · Tiểu Súc
• Quẻ sau泰11 · Thái