Quẻ 25 · Thiên Lôi Vô Vọng

Quẻ Vô Vọng có Càn là trời ở trên, Chấn là sấm ở dưới. Sấm vang dưới bầu trời, muôn vật giật mình tỉnh dậy, ai nấy trở về với bản tính thật của mình. Vô Vọng nghĩa là không càn bậy, không hư dối, hành động hợp với lẽ trời chứ không theo tính toán riêng. Trình Di giảng: động theo trời là vô vọng, động theo lòng ham muốn của người là vọng. Có bản đọc là vô vọng theo nghĩa không mong cầu, nên quẻ còn hàm ý những điều xảy đến ngoài dự tính.

1. Hào 1 · 初九

   无妄，往吉。

   Vô vọng, vãng cát.

   Không càn bậy, tiến tới thì tốt.

   Sơ Cửu là hào dương ở vị dương, chủ của quẻ dưới, mang tấm lòng chân thật trọn vẹn. Tiểu Tượng nói đi như vậy thì được chí. Như người bắt đầu một công việc với động cơ trong sáng, không mưu mẹo, thường gặp thuận lợi vì người khác dễ tin.

2. Hào 2 · 六二

   不耕穫，不菑畬，則利有攸往。

   Bất canh hoạch, bất tri dư, tắc lợi hữu du vãng.

   Không cày mà nghĩ đến gặt, không vỡ đất mà nghĩ đến ruộng thuần, thì lợi cho việc tiến hành.

   Lục Nhị âm ở vị âm, trung chính, ứng với Cửu Ngũ, làm việc theo lẽ mà không tính trước phần được. Trình Di giảng là không cày với ý mong gặt, không vỡ ruộng với ý mong ruộng tốt. Tiểu Tượng nói không phải vì muốn giàu. Như người làm nghề vì yêu nghề, chăm từng sản phẩm, thành quả đến như một hệ quả tự nhiên.

3. Hào 3 · 六三

   无妄之災，或繫之牛，行人之得，邑人之災。

   Vô vọng chi tai, hoặc hệ chi ngưu, hành nhân chi đắc, ấp nhân chi tai.

   Cái vạ không do mình gây ra: có người buộc con bò, người qua đường dắt đi mất, người trong làng thì bị vạ lây.

   Lục Tam âm ở vị dương, không trung không chính, ở chỗ dễ bị vướng chuyện của người khác. Tiểu Tượng nói người đi đường được bò, người trong làng chịu vạ. Như mình làm đúng mà vẫn bị nghi ngờ vì một việc người khác gây ra. Lúc ấy nên bình tĩnh, giữ ngay thẳng, sự thật có xu hướng sáng tỏ theo thời gian.

4. Hào 4 · 九四

   可貞，无咎。

   Khả trinh, vô cữu.

   Có thể giữ chính, không có lỗi.

   Cửu Tứ dương cương ở vị âm, không có ứng ở dưới, nên không bị lôi kéo mà chỉ cần giữ vững cái mình có. Tiểu Tượng nói đó là giữ chặt điều vốn có. Như người có nguyên tắc nghề nghiệp rõ ràng, giữa nhiều lời mời gọi dễ dãi vẫn làm đúng như mình vẫn làm.

5. Hào 5 · 九五

   无妄之疾，勿藥有喜。

   Vô vọng chi tật, vật dược hữu hỷ.

   Bệnh không do mình gây ra, chớ dùng thuốc thì có niềm vui.

   Cửu Ngũ dương cương, trung chính, ở ngôi tôn, ứng với Lục Nhị, vốn không có lỗi, nên điều không ổn nếu có là rắc rối tự đến từ bên ngoài. Tiểu Tượng nói thuốc cho cái vô vọng thì không nên thử, ý là đừng vội đảo lộn cái đúng đang có chỉ vì một trục trặc tạm thời, như một tổ chức làm ăn đàng hoàng gặp lời đồn vô căn cứ thì giữ vững cách làm thường tốt hơn vội thay đổi. Đây là hình ảnh ẩn dụ trong kinh, không phải lời khuyên về thuốc men; chuyện sức khỏe thật thì luôn cần hỏi ý kiến bác sĩ.

6. Hào 6 · 上九

   无妄，行有眚，无攸利。

   Vô vọng, hành hữu sảnh, vô du lợi.

   Không càn bậy, nhưng cứ đi thì sinh lỗi, không có lợi gì.

   Thượng Cửu là hào dương ở cuối quẻ, thời vô vọng đã đến cùng. Tiểu Tượng nói đi khi đã đến chỗ cùng thì thành tai vạ. Ý là ngay cả việc ngay thẳng, làm quá thời điểm cũng gây rắc rối. Như người nhiệt tình góp ý đúng nhưng nói mãi khi người khác đã hiểu, điều tốt thành ra phiền.

Giữ lòng ngay thẳng, làm việc theo lẽ tự nhiên và bớt toan tính được mất. Gặp chuyện ngoài ý muốn thì giữ bình tĩnh, đừng vội đảo lộn những điều đúng đắn mình đang có.

• Quẻ hỗ漸53 · Tiệm
• Quẻ đảo大畜26 · Đại Súc
• Quẻ đối升46 · Thăng
• Quẻ trước復24 · Phục
• Quẻ sau大畜26 · Đại Súc