Quẻ 46 · Địa Phong Thăng

Quẻ Thăng có Khôn là đất ở trên, Tốn là gỗ, là cây ở dưới. Hạt giống nằm trong đất, ngày một ngày hai đội đất vươn lên thành cây cao, đó là hình ảnh của sự thăng tiến. Cây không nhảy vọt mà lớn dần theo mùa, nên Thăng là đi lên có thứ tự. Chữ Thăng nghĩa là lên cao. Chu Hi giảng quẻ dưới mềm thuận, quẻ trên nhún nhường, lại có Cửu Nhị cương trung ứng với Lục Ngũ, nên đường lên rộng mở.

1. Hào 1 · 初六

   允升，大吉。

   Doãn thăng, đại cát.

   Được tin cậy mà cùng đi lên, rất tốt.

   Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, là chủ của quẻ Tốn, mềm mỏng thuận theo hai hào dương ở trên. Tiểu Tượng nói rất tốt vì hợp chí với người trên. Như người mới vào làm, khiêm tốn, chịu học, được các anh chị đi trước tin tưởng mà kéo theo, con đường đi lên nhờ thế mà suôn sẻ.

2. Hào 2 · 九二

   孚乃利用禴，无咎。

   Phu nãi lợi dụng thược, vô cữu.

   Có lòng thành thì dù lễ mọn cũng có lợi, không lỗi.

   Cửu Nhị dương cương, đắc trung, ứng với Lục Ngũ là người trên mềm mỏng. Người có tài phục vụ cấp trên hiền hòa thì dễ bị nghi là lấn át, nên chỉ cần lòng thành, không cần hình thức rườm rà. Tiểu Tượng nói lòng thành của Cửu Nhị đem lại niềm vui. Như người giỏi việc báo cáo với sếp ngắn gọn, thật thà, kết quả tự nói thay.

3. Hào 3 · 九三

   升虛邑。

   Thăng hư ấp.

   Đi lên vào ấp không người.

   Cửu Tam dương ở vị dương, đắc chính, ứng với Thượng Lục, phía trên là ba hào âm của Khôn như vùng đất trống, đi lên không gặp cản trở. Tiểu Tượng nói không có gì phải ngờ ngại. Như bước vào một thị trường còn bỏ ngỏ, việc mở rộng thường thuận lợi. Có điều Trình Di cũng nhắc, chỗ dễ quá thì nên giữ tỉnh táo, đừng vì thuận mà chủ quan.

4. Hào 4 · 六四

   王用享于岐山，吉无咎。

   Vương dụng hưởng vu Kỳ sơn, cát vô cữu.

   Vua dùng người này dâng lễ ở núi Kỳ, tốt, không lỗi.

   Lục Tứ âm ở vị âm, đắc chính, ở sát dưới Lục Ngũ, như Văn Vương ở núi Kỳ, trên thì kính thuận, dưới thì nâng đỡ người hiền. Tiểu Tượng nói đó là thuận theo việc. Như một phó giám đốc tận tụy, không tranh quyền với người đứng đầu, đồng thời mở đường cho cấp dưới có năng lực đi lên.

5. Hào 5 · 六五

   貞吉，升階。

   Trinh cát, thăng giai.

   Giữ chính thì tốt, bước lên từng bậc thềm.

   Lục Ngũ âm nhu ở ngôi tôn, đắc trung, ứng với Cửu Nhị cương mạnh ở dưới, biết dùng người tài để giúp mình. Tiểu Tượng nói như vậy là đạt được chí lớn. Bậc thềm thì lên từng nấc, không nhảy cóc. Như người lên chức nhờ làm tốt ở mỗi vị trí, giữ ngay thẳng, nên mỗi bước đều vững.

6. Hào 6 · 上六

   冥升，利于不息之貞。

   Minh thăng, lợi vu bất tức chi trinh.

   Lên mãi trong mờ mịt, chỉ lợi ở chỗ giữ chính không ngừng nghỉ.

   Thượng Lục ở chỗ tột cùng của quẻ, đã lên đến đỉnh mà vẫn muốn lên, như đi trong bóng tối không biết dừng. Tiểu Tượng nói lên mờ mịt ở trên cùng thì hao mòn, không còn đầy đủ. Như người cứ chạy theo chức vị, tiền bạc mà không biết đủ, càng lên càng mệt. Cái chí không ngừng ấy nên chuyển sang tự rèn mình và học hỏi, thì mới có ích.

Đi lên bền vững là đi từng bước, như cây lớn từ lòng đất. Nên thuận theo thời, tích lũy cái nhỏ, chân thành với người trên kẻ dưới, và biết dừng khi đã đến chỗ đủ.

• Quẻ hỗ歸妹54 · Quy Muội
• Quẻ đảo萃45 · Tụy
• Quẻ đối無妄25 · Vô Vọng
• Quẻ trước萃45 · Tụy
• Quẻ sau困47 · Khốn